برنامه درسي دوره دكتري تخصصي (PhD) قارچ شناسي پزشكي

بسمه تعالي

برنامه آموزشي دوره دكتري تخصصي (Ph.D) رشته قارچ شناسي پزشكي

فصل اول

مشخصات كلي برنامه

1. نام و تعريف رشته:

دكتري تخصصي (Ph.D) قارچ شناسي پزشكي Medical Mycology (Ph.D)

قارچ شناسي پزشكي شاخه اي از علوم پزشكي است و دكتري قارچ شناسي پزشكي بالاترين مقطع تحصيلي دانشگاهي است كه در اين رشته به اعطاي مدرك مي انجامد. در طي اين دوره دانشجويان بيماريهاي قارچي، عوامل اتيولوژيك، اپيدميولوژي، اشكال باليني، طرز تشخيص، پيشگيري و درمان آنها و چگونگي پژوهش در مسائل مربوطه را مي آموزند. دانش آموختگان اين مقطع علاوه بر گسترش جنبه هاي علمي و نظري رشته به آموزش آن پرداخته و با تهيه متون تحقيقاتي و نو آوري كمك علمي به پيشرفت مرزهاي دانش اين رشته نموده و با ارائه خدمات تشخيص آزمايشگاهي و مشاوره اي در عاليترين سطح علمي به ارتقاء سلامت جامعه كمك ميكنند.

2. تاريخچه:

قديمي ترين مطلب مستند راجع به عفونت هاي قارچي به سالهاي 1000 تا 2000 سال قبل از ميلاد بر مي گردد كه در مورد مايستوماي پا بوده و از هندوها به جاي مانده است.

از اسناد اوليه ديگر ميتوان به مجموعه اي اشاره كرد كه از بقراط (هيپوكراتيس) پزشك يوناني (370 – 460 قبل از ميلاد) به جا مانده است. علائم مربوط به كانديديازيس دهاني، رينگ ورم آماسي و فاووس توصيف شده است.

در طي قرن اول بعد از ميلاد عفونت هاي قارچي بدون توجه به اتيولوژي آنها مطرح بوده اند ولي در قرن بعد به ماهيت قارچي بيماريها توجه شده و در حقيقت اين امر توسط كارهاي هنري بعضي از هنرمندان با به تصوير كشيدن شدن آنها توصيف گشته است. از آن ميان تينه آ امبريكانا، فاووس و آسپرژيلوزيس ريوي را مي توان نام برد.

اگرچه علم قارچ شناسي پزشكي در حال حاضر 165 ساله (از 1839 به بعد) دارد. اين رشته از سال 1371 در دانشكده بهداشت علوم پزشكي تهران راه اندازي شده است و نسخه حاضر اولين بازنگري برنامه مي باشد.

3. ارزشها و بارورها (Values) (فلسفه برنامه):

علم پزشكي به عنوان يكي از دو علم برتر «علم الابدان و علم الاديان» در فرهنگ ديني ما اهميت خاص دارد و بنابراين قارچ شناسي پزشكي نيز كه شاخه اي از آن مي باشد از اين مهم مستثني نبوده و با عنايت به وظايف آتي دانش آموختگان اين رشته، توجه به رشد علمي و شخصي افراد از جهات اخلاقي و حرفه اي مورد تأكيد و اهميت ما است. ما معتقديم، كه در طي اين دوره ويژگيهائي را در افراد محقق مي نمائيم كه دانش آموختگان با اعتقاد به مباني الهي، ارزشهاي ديني و باتوجه به فرهنگ غني ملي، كرامت انساني و نيز با تكيه بر توانائي هاي علمي و عملي و دستيابي به جديدترين اطلاعات مربوط به اين رشته بتوانند در زمينه هاي تعليم و تربيت، تحقيق و ارائه خدمات تشخيصي مشاركت سازنده اي در جامعه داشته باشند.

اعتقاد ما بر اين است كه دانش آموختگان بعد از طي اين دوره خواهند توانست كه برنامه هاي آموزشي و طرحهاي پژوهشي هدفمندي را طراحي و اجرا نموده و كيفيت آموزش قارچهاي شناسي پزشكي را در كشور بهبود و اعتلا بخشند. از نتايج بدست آمده از پژوهشهاي استاندارد و هدفمند در توليد علم در اين رشته سهمي داشته باشند و مسائل مربوط به شناسائي قارچهاي بيماريزا و تشخيص آزمايشگاهي بيماري مربوطه و پيشگيري و درمان را حل كنند و نيز با تشخيص صحيح بيماريهاي قارچي قادرند در ارتقاء سلامت جامعه گرم موثري بردارند.

4. رسالت برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني (Mission):

دانشگاه با بهره گيري از حداكثر توان و امكانات خود خواهد كوشيد تا در اين مقطع:

·        قارچ شناسان دانش آموخته مورد نياز بخش هاي آموزشي و پژوهشي را تأمين كند.

·        دانش آموختگان اين رشته به نيازهاي جديد دانش قارچ شناسي پزشكي در جامعه پاسخ دهند.

·        دانش آموختگان مورد نياز خدمات تشخيص آزمايشگاهي بيماريهاي قارچي را در جامعه تامين نمايند.

·        مشاورين و راهنمايان خوبي را براي پزشكان در مورد مسائل مربوط به بيماري هاي قارچي تامين كند.

·    در نهايت قارچ شناسان دانش آموخته اي را پروش دهد كه داراي اندوخته كافي از علم و تجربه بوده و به اعتلاي دانش قارچ شناسي كشور و دنيا در بعد نظري و عملي از طريق همكاريهاي مشترك بين المللي كمك كنند.

5. چشم انداز برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني (Vision)

فارغ التحصيلان اين رشته با كسب دانش و مهارتهاي پژوهشي در بالاترين حد استاندارد در زمينه بيماريهاي قارچي، تشخيص عوامل بيماريزاي قارچي و چگونگي پيشگيري و مبارزه با آنها به تنهائي و يا با همكاري سايرين به بهترين وجه ممكن بتوانند در رفع نيازهاي آموزشي، پژوهشي، تشخيصي و نيز ارائه راهكارهاي لازم در صورت لزوم به عنوان مرجعي جهت انتقال اطلاعات جديد مورد نياز اين رشته به حل مشكلات جامعه بپردازند.

6. اهداف كلي (Aims):

اهداف اصلي برنامه، آموزش و تربيت متخصص ماهر و متعهد قارچ شناسي پزشكي است كه بتواند خدمات آموزشي، پژوهشي، تشخيص آزمايشگاهي و مشاوره اي را به جامعه ارائه نمايد. بنابراين افراد در طي اين دوره مي آموزند كه چگونه:

1 – يك برنامه آموزش نظري و عملي قارچ شناسي را براي مقاطع مختلف برنامه ريزي و اجرا نمايند.

2 – طرحهاي پژوهشي بنيادي و كاربردي در زمينه هاي شناخته و ناشناخته قارچ شناسي را طراحي و اجرا نمايند.

3 – بيماريهاي قارچي و عوامل اتيولوژيك آنها را تشخيص دهند.

4 –با احاطه يافتن و دستيابي به جديدترين اطلاعات مربوط به قارچ شناسي خدمات مشاوره اي به پزشكان ارائه نمايند.

7. نقش هاي دانش آموختگان در برنامه آموزشي (Role definition):

دانش آموختگان اين دوره نقش آموزشي، پژوهشي، خدمات تشخيص آزمايشگاهي و مشاوره اي را عهده دار خواهند بود.

8. وظايف حرفه اي دانش آموختگان (Task analysis):

آموزشي:

- آموزش قارچ شناسي پزشكي به مقاطع و رشته هاي مختلف گروه پزشكي.

پژوهشي:

- طراحي و اجراي پژوهشهاي بنيادي و كاربردي در زمينه هاي مختلف اين رشته (اپيدميولوژيك، روشهاي تشخيصي، سموم قارچي، آنزيمها، آنتي ژنها، داروهاي ضد قارچي).

خدمات تشخيصي:

-        ارائه خدمات تشخيص آزمايشگاهي بيماريهاي مختلف قارچي.

مشاوره اي:

-        همكاري و مشاوره در امور مربوط به كنترل عفونتهاي قارچي بيمارستاني.

-        همكاري و مشاوره در تدوين استاندارد ملي در ارتباط با ميكروبيولوژي.

-        ارائه خدمات مشاوره اي در مورد بيماريهاي قارچي به پزشك.

9. استراتژي هاي اجرائي برنامه آموزشي:

استراتژي كلي آموزشي، تلفيقي از استاد محوري (teacher centered) و شاگرد محوري (Student centered) با ويژگي هاي زير خواهد بود.

-        استفاده از دانش آموختگان كارشناسي ارشد و رشته هاي پزشكي

-        گسترش توانائي هاي دانشجويان در ابعاد مختلف

-        تشويق و حمايت از مشاركت دانشجويان در طرحهاي پژوهشي دانشگاه

-        مشاركت در آموزش قارچ شناسي پزشكي در رشته ها و مقاطع مختلف گروه پزشكي

-        مشاركت در امور تشخيص بيماريهاي قارچي

-        تاكيد بر خودآموزي در آموزش براي تضمين مهارت و تداوم در تحصيل و پس از آن.

-        تاكيد بر نيازها و مشكلات بيماريهاي قارچي در جامعه و نقاط ابهام آن

-        توجه به ارتباط صميمانه و نزديك اساتيد با دانشجويان

-        توجه به علائق شخصي و حرفه اي دانشجويان در تحصيل

-        تشويق به استفاده مستمر از پايگاه هاي اطلاع رساني و اينترنت براي ارتباط با ساير محققين و مراكز تحقيقاتي

-        تاكيد بر بهره گيري از دوره هاي آموزش مداوم و باز آموزي متناسب با نياز

-        تهيه امكانات و تجهيزات لازم در پيشبرد كارهاي پژوهشي

-        تهيه امكانات سخت افزاري و نرم افزاري كامپيوتري براي دانشجويان

10. شرايط و نحوه پذيرش دانشجو:

شرايط پذيرش داوطلبان ورود به دوره دكتري تخصصي قارچ شناسي به شرح زير است:

1 – داشتن دانشنامه كارشناسي ارشد (فوق ليسانس) در يكي از رشته هاي قارچ شناسي پزشكي، پاتوبيولوژي، انگل شناسي، باكتري شناسي، ميكروبيولوژي و يا دكتري عمومي در يكي از رشته هاي پزشكي و داروسازي و دكتري حرفه اي علوم آزمايشگاهي (مصوب گروه پزشكي شوراي عالي برنامه ريزي) از يكي از دانشگاه هاي داخل و يا خارج كشور كه به تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسيده باشد.

2 – داشتن شرايط عمومي ورود به دوره برابر آئين نامه آموزشي دوره دكتري (Ph.D)

3 – پذيرفته شدن در آزمونهاي ورودي دوره

مواد امتحاني و ضرايب آزمون ورودي به شرح ذيل مي باشد:

قارچ شناسي پزشكي                   4

تك ياخته شناسي                       1

باكتري شناسي                           1

ايمني شناسي                              1

آزمون بصورت دو مرحله اي برگزار مي شود.

آزمون كتبي 70 درصد و آزمون شفاهي 30 درصد نمره كل را تشكيل مي دهد.

11. رشته هاي مشابه در داخل كشور: -

12. رشته هاي مشابه در داخل از كشور:

دكتري تخصصي قارچ شناسي پزشكي از ساليان گذشته در دانشگاههاي معتبر و در كشورهاي انگلستان، آمريكا، ژاپن، استراليا، فرانسه از جمله موارد مذكور در ذيل و در دپارتمانهاي ميكروبيولوژي و يا ميكروبيولوژي – ايمونولوژي ارائه مي گردد.

13. شرايط مورد نياز راه اندازي رشته:

طبق ضوابط شوراي نظارت، ارزيابي و گسترش دانشگاه هاي علوم پزشكي مي باشد.

14. موارد ديگر (مانند بورسيه):

دانشجويان در دوره پژوهشي مي توانند براساس آئين نامه هاي مربوط از دوره شش ماهه فرصت مطالعاتي در خارج از كشور بهره مند گردند.

فصل دوم

مشخصات دوره

طول دوره و شكل نظام آموزشي:

طول دوره و شكل نظام آموزشي دوره دكتري تخصصي (Ph.D) رشته قارچ شناسي پزشكي مطابق آئين نامه آموزشي مربوط است.

اين دوره شامل دو مرحله آموزشي و پژوهشي مي باشد.

واحدهاي درسي:

تعداد كل واحدهاي درسي در مرحله آموزشي دوره دكتري تخصصي Ph.D رشته قارچ شناسي پزشكي 30 واحد است و دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تاييد كميته تحصيلات تكميلي دانشگاه تعدادي از دروس كمبود يا جبراني مندرج در جدول الف را حداكثر به ميزان 16 واحد بگذراند.

تعداد واحدهاي پايان نامه در مرحله پژوهشي 20 واحد مي باشد.

الف – واحدهاي كمبود يا جبراني             حداكثر 16 واحد از جدول الف

ب – واحدهاي اختصاصي الزامي              30 واحد (جدول ب)

ج – رساله                                                         20 واحد

الف – جدول دروس كمبود يا جبراني دوره دكتري تخصصي (Ph.D) رشته قارچ شناسي پزشكي

كد درس	نام درس	تعداد واحد	ساعات دروس			پيشنياز
			نظري	عملي	جمع
01	روش تحقيق در علوم بهداشتي	3	17	34	51
02	آمار حياتي	3	51	-	51
03	اپيدميولوژي و اصول پيشگيري از بيماريها	2	34	-	34
04	كرم شناسي پزشكي	2	17	34	51
05	تك ياخته شناسي پزشكي مقدماتي	2	17	34	51
06	حيوانات آزمايشگاهي و نگهداري از آنها	1	-	34	34
07	بيوشيمي	2	17	34	51
08	ايمني شناسي در قارچ شناسي پزشكي	2	17	34	51
09	مقدمات قارچ شناسي پزشكي	3	34	34	68
10	بيماريهاي قارچي سطحي و جلدي	3	34	34	68
11	بيماريهاي قارچي زير جلدي و مخاطي	2	17	34	51
12	بيماريهاي قارچي احشائي	3	34	34	68
13	هماتولوژي	2	17	34	51
14	بافت شناسي	2	17	34	51
15	استفاده از كامپيوتر در آناليز داده هاي بهداشتي	2	17	34	51
16	بيولوژي سلولي و مولكولي	2	34	-	34
17	باكتري شناسي پزشكي	2	17	34	51
18	كار با ميكروسكوپ الكتروني	2	17	34	51
19	سيستم هاي اطلاع رساني پزشكي*	1	9	17	26
جمع		41	417	527	994

تذكر: دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تاييد كميته تحصيلات تكميلي دانشگاه تعدادي از دروس كمبود يا جبراني مندرج در جدول الف را حداكثر به ميزان 16 واحد بگذراند.

* چنانچه دانشجو در دوره كارشناسي ارشد اين درس را نگذرانده باشد، ملزم به گذراندن اين درس بعنوان درس كمبود يا جبراني مي باشد.

ب – جدول دروس اختصاصي دوره دكتري تخصصي (Ph.D) رشته قارچ شناسي پزشكي

كد درس	نام درس	تعداد واحد	ساعات دروس			پيشنياز
			نظري	عملي	جمع
20	قارچ شناسي پيشرفته كاربردي	3	34	34	68	9، 10، 11، 12
21	فيزيولوژي قارچها	2	34	-	34
22	اپيدميولوژي بيماريهاي قارچي	2	34	-	34	03
23	هيستوپاتولوژي بيماريهاي قارچي	2	17	34	51	14
24	ايمونومايكولوژي	2	34	-	34	08
25	بيماريهاي پوست	2	17	34	51
26	باكتري شناسي پيشرفته	2	17	34	51	17
27	بيوشيمي پيشرفته و كاربردي قارچ شناسي	3	17	68	85	70
28	داروهاي ضد قارچي و مكانيسم اثر آنها	2	34	-	34
29	بيوتكنولوژي قارچها	2	17	34	51	16
30	بيماريهاي قارچي قابل انتقال بين حيوان و انسان	2	34	-	34
31	تك ياخته شناسي پيشرفت و كاربردي	2	17	34	51	05
32	قارچ، تغذيه و بهداشت مواد غذائي	1	17	-	17
33	مواد ضد عفوني كننده، گندزدا، نگهدارنده	1	17	-	17
34	سمينار	1	-	34	34
35	كارآموزي در عرصه	1	-	-	51
جمع		30