برنامه درسي دوره دكتري تخصصي (PhD) بيوشيمي

به نام خدا 

برنامه آموزشي دورة دكتري تخصصي (Ph.D)

رشته بيوشيمي باليني

فصل اول

مشخصات كلي برنامه آموزشي دوره دكتراي

تخصصي (Ph.D) بيوشيمي باليني

1 – نام و تعريف رشته:

دوره دكتراي تخصصي بيوشيمي باليني Clinical Biochemistry (Ph.D) بالاترين مقطع تحصيلي آموزشي عالي بوده كه به اعطاء مدرك دكتراي تخصصي (Ph.D) بيوشيمي باليني انجاميده و مجموعه اي هماهنگ از فعاليت هاي آموزشي، پژوهشي، كاربردي و خدماتي مي باشد.

2 – تاريخچه:

آموزش و پژوهش در اين دوره براساس برنامه اي كه توسط دانشگاهها و هيات ممتحنه و ارزشيابي اين رشته پيشنهاد شده بود، انجام ميشد. تا اينكه برنامه بازنگري شده در سيصدو دومين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 19/6/1374 به تصويب رسيد كه تاكنون در دانشگاه ها اجرا مي گردد. اولين دوره دكتراي تخصصي (Ph.D) بيوشيمي باليني در سال 1368 در دانشگاه علوم پزشكي اصفهان با پذيرش 3 دانشجو آغاز شد و پس از آن به ترتيب دانشگاه علوم پزشكي تهران (سال 1369)، دانشگاه علوم پزشكي شيراز (سال 1377)، دانشگاه علوم پزشكي تبريز (سال 1378)، دانشگاه علوم پزشكي ايران (سال 1378) و دانشگاه تربيت مدرس وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري نيز از سال 1368 اقدام به پذيرش دانشجو در اين مقطع تحصيلي كردند.

3 – ارزشها و باورها (Values) (فلسفه برنامه):

متخصصين اين رشته از سوئي با همكاري با پزشك در اعتلاء سلامت انسان سروكار دارند و از سوئي ديگر در امر آموزش و پژوهش نقش دارند. بنابراين بايستي از راه پژوهشهاي بنيادي – كاربردي و تقويت مطالعات نظري و عملي، ايجاد تفكر آموزش مداوم و ارتباط با ساير شاخه هاي دانش بتوانند در تحقق نياز جامعه از جهات فوق الذكر برآيند.

4 – رسالت برنامه آموزشي (Mission):

ارتقاء علم و آشنائي با روشهاي نوين آموزش بمنظور تدريس بيوشيمي و بيوشيمي باليني در مقاطع مختلف دانشجويان گروه پزشكي، تقويت و ارتقاء آشنائي با روشهاي جديد بيوشيمي باليني بمنظور كاربرد آن جهت همكاري با پزشك در سرعت به تشخيص بيماريها، ايجاد پويائي و برانگيخته روحيه علمي اعضاء هيات علمي در توليد علم و انتقال آن در سطح ملي و بين المللي است.

5- چشم انداز برنامه آموزشي (Vision):

باتوجه به ارتقاء كيفيت در برنامه آموزشي و پژوهشي و آشنائي با روشهاي نوين آموزش و كسب اطلاعات دانش روزآمد و مهارتهاي باليني، اميد است در ده سال آينده دانش آموختگان اين رشته بتوانند در بالاترين سطح علمي حداقل در منطقه از نظر آموزش، پژوهش و كيفيت علمي و فني قرار گيرند.

6 – اهداف كلي (Aims):

ارتقاء علم و آشنائي با روشهاي نوين آموزش بمنظور تدريس بيوشيمي و بيوشيمي باليني در مقاطع مختلف دانشجويان گروه پزشكي، تقويت و ارتقاء آشنائي با روشهاي جديد بيوشيمي باليني بمنظور كاربرد آن جهت همكاري با پزشك در سرعت به تشخيص بيماريها، ايجاد پويائي و برانگيختن روحيه علمي اعضاء هيات علمي در توليد علم و انتقال آن در سطح ملي و بين المللي است.

باتوجه به ارتقاء كيفيت در برنامه آموزشي و پژوهشي و آشنائي با روشهاي نوين آموزش و كسب اطلاعات دانش روزآمد و مهارتهاي باليني، اميد است در ده سال آينده دانش آموختگان اين رشته بتوانند در بالاترين سطح علمي حداقل در منطقه از نظر آموزش، پژوهش و كيفيت علمي و فني قرار گيرند.

هدف از ايجاد اين دوره، ترتيب افراد لايق و متعهد و متخصصي مي باشد كه توانائي انجام وظايف محوله را در حد استانداردهاي روز، در سه مورد زير داشته باشند:

الف – تدريس بيوشيمي عمومي به گروه پزشكي و باليني در مقاطع مختلف

ب – توانائي ارائه و انجام پروژه هاي پژوهشي در زمينه هاي مورد نياز مراكز دانشگاهي و پژوهشي

ج – مسئوليت علمي و فني اداره بخش بيوشيمي باليني آزمايشگاه تشخيص طبي

7 – نقشهاي دانش آموختگان در برنامه آموزشي (Role definition):

دانش آموختگان اين دوره، علاوه بر رفع كمبود كمي و كيفي نيروي انساني در اين رشته، قادر خواهند بود در امر آموزشي، پژوهشي، خدماتي و مشاوره اي ايفاي نقش نمايند.

8 – وظايف حرفه اي دانش آموختگان (Task Analysis):

دانش آموختگان اين دوره، درموارد زير انجام وظيفه خواهند كرد:

الف- آموزشي:

تدريس بيوشيمي عمومي براي دانشجويان دوره هاي كارداني، كارشناسي، كارشناسي ارشد، دكتراي عمومي، مباحثي تخصصي براي دوره دكتراي تخصصي بيوشيمي باليني و دروس عملي رشته هاي ذكر شده

ب – پژوهشي:

هدايت و سرپرستي و انجام طرحهاي تحقيقاتي

ج – خدماتي و مشاوره اي:

مسئوليت علمي و فني بخش بيوشيمي باليني آزمايشگاه تشخيص طبي

9 – استراتژيهاي اجرايي برنامه آموزشي:

تلفيقي از دانشجو و استاد محوري است.

10 – شرايط و نحوه پذيرش دانشجو:

داوطلبن علاوه بر دارا بودن شرايط عمومي پذيرش دانشجوي دوره دكتري تخصصي (Ph.D) مطابق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، بايد داراي دانشنامه كارشناسي ارشد بيوشيمي يا بيوشيمي باليني يا داروسازي يا علوم تغذيه يا كارشناسي ارشد شيمي با ليسانس بيوشيمي يا دكتراي عمومي پزشكي، دكتراي عمومي دامپزشكي، دكتراي عمومي داروسازي يا دكتراي علوم آزمايشگاهي باشند.

مواد امتحاني و ضرايب مربوطه:

- بيوشيمي عمومي (ساختماني)                 ضريب 4

- متابوليسم و اختلالات آن                                  ضريب 3

- فيزيولوژي عمومي                                            ضريب 2

11 – رشته هاي مشابه در داخل كشور:

رشته بيوشيمي در مقطع Ph.D در دانشكده علوم دانشگاه تهران (IBB) داير است كه غيرباليني است.

12 – رشته هاي مشابه در خارج از كشور:

مشابه اين رشته در كشورهاي مختلف مانند آمريكا، انگليس، فرانسه، كانادا و آلمان با شرايطي نسبتا متفاوت موجود است.

13 – شرايط مورد نياز براي راه اندازي رشته:

طبق ضوابط شوراي نظارت، ارزشيابي و گسترش دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور.

14- موارد ديگر (مانند بورسيه):

اعزام بورسيه به خارج از كشور براساس نياز و مطابق قوانين وزارت متبوع مي باشد.

فصل دوم

مشخصات دوره دكتراي تخصصي (Ph.D)

رشته بيوشيمي باليني

طول دوره و شكل نظام آموزشي:

طول دوره تحصل در دوره دكتراي تخصصي بيوشيمي باليني مطابق آيين نامه دوره دكتراي (Ph.D) مصوب شوراي عالي برنامه ريزي مي باشد.

نام دروس و تعداد واحدهاي درسي:

تعداد كل واحدهاي اين دوره 50 واحد شامل 20 واحد دروس اختصاصي اجباري (Core)، 10 واحد دروس اختصاري اختياري (noncore) و 20 واحد پايان نامه مي باشد. دانشجو از بين 22 واحد دروس اختصاصي اختياري ملزم به گذراندن 10 واحد خواهد بود. دانشجو موظف است علاوه بر گذراندن واحدهاي دوره با تشخيص گروه آموزشي و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه تمامي يا تعدادي از دروس كمبود يا جبراني (جدول الف) را حداكثر تا سقف 13 واحد بگذراند.

دروس كمبود و جبراني: 13 واحد

دروس اختصاري اجباري (core): 20 واحد

دروس اختصاصي اختياري (noncore): 10 واحد از 22 واحد

پايان نامه: 20 واحد

جمع: 50 واحد

الف – جدول دروس كمبود يا جبراني دوره دكتراي تخصصي (Ph.D) بيوشيمي باليني

كد درس	نام درس	تعداد واحد	ساعت			پيش نياز
			نظري	عملي	جمع
01	بيوشيمي هورمون عمومي	2	34	-	34	-
02	متابوليسم مواد سه گانه	2	34	-	34	-
03	بيولوژي مولكولي	2	34	-	34	-
04	روشهاي پيشرفته آزمايشگاهي و طرز كار با دستگاه ها	2	17	34	51	-
05	آمار حياتي و كامپيوتر	2	34	-	34	-
06	روش تحقيق در علوم پزشكي	2	34	-	34	-
07	سيستمهاي اطلاع رساني پزشكي*	1	9	17	26	-
جمع		13

دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تاييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه، تمامي يا تعدادي از دروس كمبود و جبراني (جدول الف) را بگذارند.

* دانشجوياني كه در مقطع قبلي اين درس را نگذرانده اند ملزم به گذراندن اين درس به عنوان كمبود يا جبراني مي باشند.

ب – جدول دروس اختصاري اجباري (Core) دوره دكتراي تخصصي (Ph.D)

بيوشيمي باليني

كد درس	نام درس	تعداد واحد	ساعت			پيش نياز
			نظري	عملي	جمع
08	بيوشيمي هورمونهاي باليني	2	34	-	34	01
09	بيوشيمي غشاء و اعصاب	2	34	-	34	-
10	بيوشيمي سرطان	2	34	-	34	03
11	موادمعدني اصلي و كمياب	2	34	-	34	-
12	بيوشيمي باليني	3	51	-	51	-
13	كنترل متابوليكي و بيماريهاي مادرزادي	2	34	-	34	02 و 03
14	ايمونوشيمي	2	34	-	34	-
15	سمينار 1*	1	17		17	-
16	سمينار 2*	1	17		17	-
17	كارورزي در آزمايشگاه تشخيص طبي	3	-	204	-	12
جمع		20	-	-	-	-

* سرفصل درس سمينار بانظر استاد راهنماي آموزشي دانشجو تعيين مي شود.

ج – جدول دروس اختصاصي اختياري (Noncore) دوره دكتراي تخصصي (Ph.D)

بيوشيمي باليني

كد درس	نام درس	تعداد واحد	ساعت
			نظري	عملي	جمع
18	تكنولوژي آموزشي و روش تدريس	2	34	-	34
19	متابوليسم داروها و اثرات متقابل آنها با بيوماكرو مولكولها	2	34		34
20	كشت سلول	2	17	34	51
21	فيزيوپاتولوژي خون	2	34	-	34
22	مباحثي از فيزيولوژي (كليه و ريه)	2	34	-	34
23	بيوانفورماتيك	2	17	34	51
24	راديوايزوتوپ و كاربرد آن در پزشكي	2	34	-	34
25	ويتامينها و نقش متابوليكي آنها	2	34	-	34
26	سم شناسي	2	34	-	34
27	روشهاي بيولوژي مولكولي	2	17	34	51
28	ميكروسكوپ الكتروني	2	17	34	51
جمع		22	-	-	-

دانشجو از بين 22 واحد دروس اختصاصي اختياري ملزم به گذراندن 10 واحد مي باشد.