گفتاردرماني


برنامه آموزشي دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني

 

فصل اول:

مشخصات كلي برنامه آموزشي دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني


1تعريف رشته و مقطع مربوطه:

كارشناسي پيوسته گفتار درماني

Speech therapy (BSc)

كارشناسي گفتار درماني يكي از رشته هاي علوم پزشكي است كه به دريافت مدرك كارشناسي مي انجامد. در طي اين دوره دانشجويان با گفتار و زبان، و نقش و اهميت آن در مهارتهاي فردي و اجتماعي آشنا مي شوند، رشد و تكامل برقراري ارتباط و عوامل موثر بر آن را فرا مي گيرند، علل و عوامل انواع اختلالات گفتار و زبان و اختلالات عملكرد دستگاه گفتار را مورد مطالعه قرار مي دهند و روشهاي ارزيابي، شناسايي و تجزيه و تحليل آنها را مي آموزند، در برنامه ريزي و اجراي روشهاي گفتار درماني براي بهبود اختلالات گفتار و زبان و پيشگيري از آنها مهارت به دست مي آورند و با به كارگيري دانش و مهارت عملي مربوطه، در بالا بردن سطح سلامت جامعه كمك مي نمايند. در اين رشته براي شناسايي و تميز اختلالات گفتار و زبان و چاره انديشي در بهبود آنها، روشهاي مبتني بر ماهيت ياددهي و يادگيري و شيوه هاي غير تهاجمي مورد استفاده قرار مي گيرد.

2تاريخچه رشته و پيشرفتهاي جديد:

در ايران اين رشته در سال 1352 با نام گفتار درماني با پذيرش دانشجو براي دوره كارشناسي در مدرسه عالي توانبخشي و رفاه اجتماعي آغاز به كار كرد. پس از انقلاب اسلامي اين رشته براي پنج دوره آزمايشي به كارداني و سپس كارشناسي ناپيوسته تبديل شد تا اينكه در سال 1362 دوباره به كارشناسي پيوسته تغيير داده شد. در حال حاضر اين رشته در دانشگاههاي علوم پزشكي ايران، تهران، اصفهان، سمنان، اهواز و علوم بهزيستي و توانبخشي در مقطع كارشناسي تدريس مي شود. آخرين بازنگري اين رشته در سال 1374 انجام شده است.

3رسالت برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني:

باتوجه به نتايج پژوهشها در باره شيوع اختلالات گفتار و زبان در دوره هاي مختلف سني و بانظر به اهميت اين مهارت در انجام وظايف شغلي و ارتباط اجتماعي، و با عنايت به اينكه اختلال در اين جنبه همانند ساير جنبه ها قابل پيشگيري و درمان است. در اين دوره آموزشي، دانش آموختگاني تربيت مي شوند تا افراد جامعه را از نظرمهارتهاي ارتباط و اختلالات گفتار و زبان مورد بررسي قرار داده و براي پيشگيري و يا بهبود مهارتهاي برقراري ارتباط به آنها آموزش دهند و متناسب با نوع اختلال و باتوجه به تاثير عوامل مختلف، در مورد مددجو، خانواده و كساني كه با بيمار سروكار دارند، روشهاي گفتار درماني را انتخاب و اجرا نمايند.

4ارزشها و باورها (فلسفه برنامه):

فلسفه اين دوره آموزشي بر دستيابي به عوامل و راهكارهايي براي افزايش سلامت گفتار و زبان در جامعه استوار است. محتواي اين دوره با اين باور تنظيم شده است كه برخورداري آحاد جامعه از سلامت گفتار و زبان، علاوه بر اقدامات علمي و باليني، نيازمند توجه به كرامت و حقوق انساني، رعايت اخلاق اسلامي و درنظر گرفتن ويژگيهاي قومي و فرهنگي است.

حفظ و ارتقاء سلامت گفتار و زبان مستلزم عملكرد همه جانبه در جنبه هاي پيشگيري، شناسايي، مشاوره و بهبود بخشيدن به اختلالات و زبان است كه خود نيازمند جلب همكاري و مشاركت ساير اعضاي گروه توانبخشي است. اين فرآيند با رويكرد جامعه نگر و توجه به آحاد جامعه براساس حل مشكل(Problem Solving)و خودآموزي(Self study)و يادگيري مستمر(Life long learning)و رعايت تساوي فرصتها براي مبتلايان به اختلالات گفتار و زبان ممكن مي شود.

5چشم انداز برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني:

انتظارمي رود با بالا رفتن سطح علمي اين رشته به بالاترين استانداردهاي جهاني، از طريق دستيابي و اجراي جديدترين و موثرترين روشهاي پيشگيري، ارزيابي، شناسايي و اختلالات گفتار و زبان، از شيوع اين اختلالات در جامعه كاسته شود و سطح سلامت گفتار و زبان در جامعه افزايش يابد.

6نقش هاي دانش آموختگان در برنامه آموزشي:

دانش آموختگان اين رشته با شناسايي عوامل موثر بر رشد و تكامل گفتار و زبان، براي پيشگيري از بروز و يا تشديد اختلالات گفتار و زبان به جامعه آموزش مي دهند، براي حفظ و مراقبت از مهارتهاي برقراري ارتباط به ارائه مشاوره و راهنمايي مي پردازند، و با شناسايي ويژگيها و نشانه هاي اختلالات گفتار و زبان، براي بهبود بخشيدن به آنها روشهاي گفتار درماني را انتخاب و اجرا مي نمايند.

براين اساس دانش آموختگان اين مقطع از اين رشته داراي نقش هاي پيشگيري – ارزيابي و شناخت – گفتار درماني و مشاوره اي خواهند بود.

7وظايف حرفه اي دانش آموختگان:

الفوظايف مربوط به نقش پيشگيري از اختلالات گفتار و زبان:

·       آموزش به بيمار و خانواده او جهت پيشگيري از بروزاختلالات گفتار و زبان و يا تشديد آن

·       شناسايي افراد سالم و افراد مبتلا به اختلالات گفتار و زبان در جامعه

·       ارائه توصيه و آموزشهاي لازم جهت پيشگيري از بروز اختلالات گفتار و زبان در سطح جامعه

بوظايف مربوط به نقش ارزيابي و شناخت گفتار و زبان:

·       شناسايي علائم و نشانه هاي اختلالات گفتار و زبان در هر بيمار

·       شناسايي نوع و شدت اختلال گفتار و زبان در هر بيمار

·       شناسايي تاثير اختلال گفتار و زبان بر جنبه هاي رواني، ذهني و اجتماعي فرد مبتلا و خانواده ي او

·       شناسايي عوامل محيطي، جسمي و خانوادگي موثر در تشديد و يا بهبود اختلال در هر بيمار.

·       شناسايي نياز بيمار و خانواده او براي ارجاع به ساير متخصصين

·       شناسايي جنبه ها و ابعادي كه آسيب گفتار و زبان تلقي مي شوند و به گفتار درماني نياز دارند.

جوظايف مربوط به نقش گفتار درماني:

·       تعيين اهداف و برنامه براي بهبود بخشيدن اختلالات گفتار و زبان

·       تعيين نقش اعضاي خانواده در بهبودي اختلالات گفتار و زبان آنها

·       انتخاب و اجراي روشهاي گفتار درماني

·       بررسي تاثير اجراي روشها و نتايج آنها

دوظايف مربوط به نقش مشاوره اي در مورد گفتار و زبان:

·       مشاوره با مددجويان در رابطه با مشكلات مختلف گفتار و زبان آنها

·       مشاوره با اعضاي خانواده اشخاص مبتلا به اختلالات گفتار و زبان

·       مشاوره با اعضاي تيم توانبخشي درباره اختلالات گفتار و زبان مددجويان

8اهداف كلي:

هدف از اين برنامه تربيت نيروهاي كارآمدي است كه بتوانند:

1 – با برنامه ريزي صحيح از بروز اختلالات گفتار و زبان در سطح جامعه پيشگيري كنند.

2 – به ارزيابي، درك مشكل، تصميم گيري باليني و تعيين روش مناسب براي رفع اختلالات گفتار و زبان بپردازند.

3 – خدمات مربوط به بهبود بخشيدن به آسيب ديدگي گفتار و زبان را در حد مطلوب ارائه نمايند.

4 – تخصصهاي مختلف تيم توانبخشي را بشناسند و مددجويان را به درستي ارجاع دهند.

9استراتژي اجرايي برنامه آموزشي:

برنامه ي اين دوره آموزشي با استفاده از استراتژي هاي زير انجام خواهد شد:

الف: آموزش مبتني بر تلفيقي از استاد محوري و دانشجو محوري

ب: آموزش مبتني بر حل مسئله(PBL)

ج: آموزش مبتني بر نيازهاي جامعه(Community Based)

د: خودآموزي(Self Study)

ه: يادگيري مستمر(Life Long learning)

و: گزارش موردي(Case study)

ز: برنامه ريزي و اجراي روشهاي مبتني بر شواهد.

10شرايط و نحوه پذيرش دانشجو:

دانشجويان اين رشته به صورت متمركز و از طريق كنكور سراسري پذيرش مي شوند.

11رشته هاي مشابه در داخل كشور:

در داخل كشور مشابه اين رشته وجود ندارد.

12رشته هاي مشابه در خارج از كشور:

رشته هاي مشابه در دانشگاه هاي مختلف خارج از كشور عبارتند از:

الف: اختلالات ارتباطي(Communication Disorders)در آمريكا، استراليا و آلمان.

ب: آسيب شناسي گفتار و شنوايي(Speech pathology and Audiology)در آمريكا، استراليا و كانادا.

ج: آسيب شناسي گفتار و زبان(Speech and language pathology)در كشورهاي آمريكا، استراليا، كانادا و اغلب مراكز معتبر دانشگاهي جهان

13شرايط مورد نياز براي راه اندازي رشته:

طبق ضوابط و شرايط شوراي نظارت، ارزشيابي، و گسترش دانشگاههاي علوم پزشكي كشور مي باشد.

14شرايط ديگر مانند بورسيه: ندارد.

 

فصل دوم:

مشخصات دوره برنامه آموزشي دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني


 

طول دوره و ساختار آن:

طول دوره براساس آيين نامه ي آموزشي دوره كارداني و كارشناسي ناپيوسته و كارشناسي پيوسته مصوب شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي كشور مي باشد.

 

مجموع دروس اين دوره 130 واحد به شرح زير است:

 

دروس عمومي                                                    22 واحد

دروس اختصاصي اجباري(core)                  78 واحد

دروس كارآموزي در عرصه                                 24 واحد

دروس اختصاصي اختياري(non core) 6 واحد

جمع                                                                 130 واحد


الف) جدول دروس عمومي دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني:

 

رديف

نام درس

تعداد واحد

ساعات دروس

پيشنياز

نظري

عملي

جمع

1

دو درس از دروس مباني نظري اسلام*

4

68

-

68

-

2

يك درس از دروس اخلاق اسلامي*

2

34

-

34

-

3

يك درس از دروس انقلاب اسلامي*

2

34

-

34

-

4

يك درس از دروس تاريخ و تمدن اسلامي*

2

34

-

34

-

5

يك درس از دروس آشنايي با منابع اسلامي*

2

34

-

34

-

6

ادبيات فارسي

3

51

-

51

-

7

زبان انگليسي عمومي

3

51

-

51

-

8

تربيت بدني (1)

1

-

34

34

-

9

تربيت بدني (2)

1

-

34

34

8

10

جمعيت و تنظيم خانواده

2

34

-

34

-

جمع

22

 

 

 

 

 

 

* تذكر: گذراندن اين دروس مطابق عناوين دروس عمومي معارف اسلامي مصوب جلسه 542 مورخ 23/4/83 شوراي عالي انقلاب فرهنگي (جدول بعد) است.


 

دروس عمومي معارف اسلامي

گرايش

كد درس

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت تدريس

پيشنياز

نظري

عملي

جمع

1 – مباني نظري اسلام

011

012

013

014

انديشه اسلامي 1 (مبدا و معاد)

انديشه اسلامي 2 (نبوت و امامت)

انسان در اسلام

حقوق اجتماعي و سياسي در اسلام

2

2

2

2

34

34

34

34

 

34

34

34

34

 

2 – اخلاق اسلامي

021

022

023

024

فلسفه اخلاق (با تكيه بر مباحث تربيتي)

اخلاق اسلامي (مباني و مفاهيم)

آيين زندگي (اخلاق كاربردي)

عرفان عملي اسلام

2

2

2

2

34

34

34

34

 

34

34

34

34

 

3 – انقلاب اسلامي

031

032

033

انقلاب اسلامي ايران

آشنايي با قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران

انديشه سياسي امام خميني (ره)

2

2

2

34

34

34

 

34

34

34

 

4 – تاريخ و تمدن اسلامي

041

042

043

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي

تاريخ تحليلي صدر اسلام

تاريخ امامت

2

2

2

34

34

34

 

34

34

34

 

5- آشنايي با منابع اسلامي

051

052

تفسير موضوعي قرآن

تفسير موضوعي نهج البلاغه

2

2

34

34

 

34

34

 

جمع

12

408

 

408

 

 

 


ب- دروس اختصاصي اجباري(Core)دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني:

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

پيش نياز

نظري

عملي

جمع

01

اصول توانبخشي

2

17

34

51

-

02

اصطلاحات پزشكي و زبان تخصصي

3

34

34

68

-

03

زبان شناسي و آواشناسي

4

51

34

85

-

04

بافت شناسي و آسيب شناسي

2

34

-

34

-

05

آناتومي و فيزيولوژي

4

68

-

68

-

06

شنوايي شناسي و روشهاي ارزيابي دستگاه شنوايي

2

17

34

51

-

07

فيزيك صوت

2

17

34

51

-

08

بهداشت عمومي و كمكهاي اوليه

2

17

34

51

-

09

روانشناسي عمومي

2

34

-

34

-

10

روانشناسي رشد

2

34

-

34

-

11

روانشاسي كودك و نوجوان

2

34

-

34

-

12

روانشناسي زبان

2

34

-

34

03

13

الگوهاي پردازش گفتار و زبان

2

34

-

34

-

14

رشد رواني حركتي و اختلالات آن

2

17

34

51

-

15

آمار و پژوهش مقدماتي

2

17

34

51

-

16

ژنتيك پزشكي و سندرمهاي داراي اختلالات گفتار و زبان

2

34

-

34

-

17

ارتودنسي در رابطه با گفتار

2

34

-

34

-

 

ب- ادامه دروس اختصاصي اجباري(Core)دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني:

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

پيش نياز

نظري

عملي

جمع

18

بيماري هاي گوش،گلو،بيني و حنجره

2

34

-

34

-

19

بيماريهاي اعصاب مربوط به گفتار

2

34

-

34

05

20

مباني گفتار درماني

1

17

-

17

-

21

رشد و تكامل گفتار و زبان

3

34

34

68

-

22

بهداشت، پيشگيري و مشاوره در گفتار درماني

2

34

-

34

-

23

روشهاي باليني در اختلالات گفتار و زبان

2

-

68

68

21

24

نابسامانيهاي گفتار و زبان در عقب ماندگي ذهني و سندرمهاي نافذ رشد

2

17

34

51

21

25

نابسامانيهاي گفتار و زبان در آسيب ديدگي شنوايي

2

17

34

51

21

26

نابسامانيهاي زباني ويژه در دوران رشد

2

17

34

61

21

27

اختلالات خواندن و نوشتن در دوران رشد

1

9

17

26

21

28

نارواني هاي گفتار

3

34

34

68

21

29

زبان پريشي بزرگسال

3

34

34

68

19

30

اختلالات صوت

3

34

34

68

07

31

اختلالات واج شناختي و آواشناختي

3

34

34

68

03

32

اختلال در تشدي

2

17

34

51

18

33

اختلال بلع

1

9

17

26

-

34

تشخيص افتراقي در اختلالات گفتار و زبان

2

17

34

51

24 و 25 و 26 و 27 و 28 و 29 و 30 و 31 و 32

35

مديريت در گفتار درماني

1

17

-

17

-

36

طرح و پژوهش

2

-

68

68

15

 

جمع

78

 

 

 

 

 

 


جدروس كارآموزي در عرصه دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني:

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

پيش نياز

كارآموزي در عرصه (1)

37

كارآموزي باليني در عقب ماندگي ذهني و سندرمهاي نافذ رشد (1)

1

51

-

38

كارآموزي باليني در آسيب ديدگي شنوايي (1)

1

51

-

39

كارآموزي باليني در نابسامانيهاي زباني ويژه در دوران رشد (1)

1

51

-

40

كارآموزي باليني در اختلالات خواندن و نوشتن در دوران رشد (1)

1

51

-

41

كارآموزي باليني در نارواني هاي گفتار (1)

1

51

-

42

كارآموزي باليني در زبان پريشي بزرگسال صوت (1)

1

51

-

43

كارآموزي باليني در اختلالات صوت (1)

1

51

-

44

كارآموزي باليني در اختلالات واج شناختي و آواشناختي(1)

1

51

-

45

كارآموزي باليني در اختلال در تشديد (1)

1

51

-

46

كارآموزي باليني در اختلال بلع(1)

1

51

-

 

كارآموزي در عرصه (2)

 

 

 

47

كارآموزي باليني در عقب ماندگي ذهني و سندرمهاي نافذ رشد (2)

2

102

37

48

كارآموزي باليني در آسيب ديدگي شنوايي (2)

1

51

38

49

كارآموزي باليني در نابسامانيهاي زباني ويژه در دوران رشد (2)

1

51

39

50

كارآموزي باليني در اختلالات خواندن و نوشتن در دوران رشد (2)

1

51

40

51

كارآموزي باليني در نارواني هاي گفتار (2)

2

102

41

52

كارآموزي باليني در زبان پريشي بزرگسال (2)

1

51

42

53

كارآموزي باليني در اختلالات صوت (2)

2

102

43

54

كارآموزي باليني در اختلالات واج شناختي و آواشناختي (2)

2

102

44

55

كارآموزي باليني در اختلال در تشديد (2)

1

51

45

56

كارآموزي باليني در اختلال بلع (2)

1

51

46

 

جمع

24

 

 

 

 


ددروس اختصاصي اختياري دوره كارشناسي پيوسته رشته گفتار درماني(non core)

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعات دروس

پيشنياز

نظري

عملي

جمع

57

روان شناسي يادگيري

2

34

-

34

-

58

بازي درماني

2

34

-

34

-

59

غربالگري در گفتار درماني

1

-

34

34

-

60

كاربرد روشهاي پاراكلينيك در گفتار درماني

2

34

-

34

-

61

روشهاي ارتباطي مكمل و جايگزين در اختلالات گفتار و زبان

2

17

34

51

-

62

اختلالات ارتباطي در سالمندان

1

17

-

17

-

63

اصول و روشهاي فعاليتهاي گروهي

1

17

-

17

-

64

داروشناسي براي درمانگران گفتار و زبان

1

17

-

17

-

 

جمع

12

 

 

 

 

 

هيچ يك از دروس اختياري پيش نياز ندارد و دانشجو ملزم به گذراندن 6 واحد از دروس جدول فوق مي باشد.