اهداف و برنامه هاي معاونت » برنامه هاي درسي و سرفصل دروس(قديم) » دانشكده توانبخشي » مقطع كارشناسي ارشد » فيزيوتراپي ورزشي

فيزيوتراپي ورزشي

برنامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشي

(مشخصات كلي، برنامه، سرفصل دروس و نحوه ارزشيابي )

مصوب سي و نهمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي

مورخ 22/02/1388

فصل اول.

مشخصات كلي برنامه آموزشيدوره كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشي

1-                 نام و تعريف رشته و مقطع مربوطه :

كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشيsport physical therapy (m.sc.)

دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته فيزيوتراپي ورزشي مجموعه اي از آموزش هاي تئوري، عملي و پژوهشي مي باشد كه درآن دانشجويان با عواملي كه در طي انجام فعاليتهاي ورزشي گوناگون ودر سطح مختلف مي تواند به نحوي بر نحوه عملكرد ورزشكار تاثير بگذارد آشنايي مي يابند. همچنين دانشجويان پژوهش در مباحث فوق را به گونه اي كه به بهبود سطح سلامتي و ورزش كشور در تمامي افراد جامعه كمك نمايد، انجام مي دهند.

اين رشته شاخه اي از فيزيوتراپي است كه به ارزيابي، پيشگيري و كمك به درمان آسيبها و اختلالات ناشي از فعاليتهاي ورزشي مي پردازد.

 

2-                 تاريخچه :

گسترش ورزش در بين عموم مي تواند با افزايش بروز آسيبهاي ورزشي همراه باشد. كما اينكه وجود افراد ناآگاه (بعنوان مربي ) در بعضي از باشگاههاي ورزشي و انجام يكسري حركات نادرست بدني نيز باعث صدمات جدي مي شود. به همين دليل وجود نيروهاي متخصص جهت پيشگيري، كمك به درمان و آموزش حركات صحيح ضروري است.

در ايران اين امر عمدتأ توسط مربيان ورزش انجام شده است كه به طور تجربي با آسيبها آشنايي پيدا نموده اند. ولي متاسفانه در دانشگاهها نيرو هاي متخصص در اين رابطه تربيت نگرديده اند اخيرأ وزارت بهداشت با تصويب دوره پزشكي ورزشي گامهايي را در تربيت پزشكان متخصص برداشته است. با توجه به گستره تيمهاي ورزشي، باشگاههاي تربيت بدني، مكانهاي ورزشي در مدارس، دبيرستانها و دانشگاهها، ضرورت تربيت افرادي كه به طورمستقيم در امر انجام ورزش علمي دخالت نمايند و بتوانند در امر پيشگيري، ارزيابي و كمك به درمان در ميادين ورزشي فعاليت نمايند به چشم مي خورد.

دانش آموختگان فيزيوتراپي ورزشي با دانشي كه از حركت شناسي و بيومكانيك اندامها، بيماريهاي مختلف بدن، تكنيك هاي جديد فيزيوتراپي و كينزيوتراپي و. ..دارند مي توانند منشاء خدمات زيادي در سطح جامعه باشند. در اين راستا ازمدتها پيش در كشورهاي مختلف جهان نظير آمريكا، روسيه، انگلستان، فرانسه، كانادا، استراليا، سوئد، ايتاليا، برزيل، ژاپن، هند، تركيه، پاكستان و....رشته فيزيوتراپي ورزشي تاسيس و اقدام به تربيت افراد متخصص در اين زمنيه نموده اند. مدارك اعطايي به فارغ التحصيلان اين كشورها در سطح كارشناسي ارشد و دكتري تخصصي مي باشد برنامه آموزش پيشنهادي نيز با نگاهي روي برنامه هاي مدون برخي از كشورهاي فوق تدوين يافته است.

 

3-                 ارزشهاي حاكم بر رشته(values):

كليه گرايشهاي گروه علوم پزشكي از جهت خدماتي كه به بيماران ارائه مي دهند جزء با ارزشترين علوم مي باشند. در اين ميان با تأسيس رشته فيزيوتراپي ورزشي مي توان سطح سلامت جسماني و رواني افراد جامعه را ارتقاء بخشيد،فقر حركتي را برطرف ساخت، وضعيتهاي نادرست بدني و حركتي افراد جامعه را بهبود بخشيد، تنش هاي روحي را كاهش داد، از بيماريهاي قلبي، عروقي و.....كاست.

از طرف ديگر با تربيت متخصصين صلاحيتدار مي توان از دخالتهاي افراد غير متخصص و بي تجربه كه معمولا باعث ايجاد و تشديد آسيبها و بيماريها مي شوند جلوگيري نمود و باعث جذب افراد جامعه براي پرداختن به ورزش صحيح شد.

همانطور كه مي دانيم علاوه بر افراد عادي جامعه، بيشترين گروهي كه مي توانند از اين متخصصين بهره بگيرند ورزشكاران و قهرمانان حرفه اي كشور هستند كه افتخار آفرينان اين مرز و بوم هستند.آماده كردن اين افراد براي شركت در مسابقات و بازگرداندن آنها به ميادين ورزشي در صورت آسيب و صدمات ورزشي افتخار بزرگي محسوب مي شود كه فرد متخصص نيز به نوعي در اين افتخار سهيم است و احساس غرور مي كند.

4-                 رسالت رشته(mission ):

فقر حركتي و عدم تحرك بدني مناسب، انجام بازيهاي كامپيوتري و صنعتي شدن جوامع، افراد را به سمتي سوق داده است كه از همان سنين كودكي و نوجواني با انواع انحرافات ستون فقرات (اسكوليوز، لوردز، كيفوزو ) گردن درد- كمر درد و. ..روبرو هستند علاوه بر اين، مشكل چاقي و افزايش ديابت نوعIIنيز روبه فزوني است. اين ركود حركتي گاهي باعث بروز مشكلات روحي جدي نيز مي شود. طبق تحقيقاتي كه اخيرا بر روي دانش آموزان بخصوص جنس دختر انجام شده، اكثرا اين دانش آموزان از وضعيت ستون فقرات خوبي برخوردار نيستند.

از طرف ديگر در كشور ايران فرهنگ ورزش در كيله سطوح جامع بطور فزاينده اي گسترش يافته و همه افراد جامعه اعم از پيرو جوان را به خود مشغول داشته است. گسترش ورزش در بين عموم مردم مي تواند با افزايش بروز آسيبهاي ورزشي همراه باشد. كما اينكه وجود افراد نااگاه (بعنوان مربي )در بعضي از باشگاههاي ورزشي و انجام يكسري حركات نادرست بدني نيز باعث صدمات جدي مي شود. به همين دليل وجود نيروهاي متخصص جهت پيشگيري، درمان و آموزش حركات صحيح ضروري است.

در حال حاضر ورزش نه تنها عامل مهمي د ارتقاء سطح سلامت جوامع محسوب مي شود. بلكه تاحدي زياي بر مسائل سياسي تاثير گذار است. كما اينكه شاهد حضور شخصيتهاي بزگ سياسي در مجامع ورزشي هستيم. قهرماني در يك رشته بازتاب بسيار خوبي در اذهان عمومي كشورهاي ديگر مي گذارد چرا كه كسب مدالهاي جهاني و افتخارات بين المللي نشان از برنامه ريزي منسجم، فرهنگ سازي غني و عزم ملي دارد. در اين ميان تربيت نيروهاي متخصص كه در مراحل مختلف به پيشگيري، درمان و آموزش ورزشكارن و ساير اقشار بپردازند از اهميت زيادي برخوردار است از اين رو در تيم هاي حرفه اي فيزيوتراپيست هاي ورزشي جزء جدايي ناپذير اعضاي تيم هستند. بدليل عدم وجود اين متخصصين مصدومين ميادين ورزشي ما پس از آسيب ممكن است ماهها و حتي سالها در حال مداوا باشند و اين ضربه بزرگي بري كشور است. حتي پيشگيري از مصدوميت و آموزش انجام حركات صحيح و اجتناب از انجام حركات نامتناسبي كه منجر به آسيب مي شود و انجام حركات اصلاحي بعد از جراحيهاي خاص نيز به عهده اين متخصص است كه از عهده بقيه افراد خارج است.

 

5-                 چشم انداز رشته(vision ):

عليرغم پيشرفتهاي زيادي كه در جهان در زمينه علوم ورزشي بويژه در سطح فيزيوتراپي و توانبخشي ورزشي ايجاد شده، متاسفانه كشور ما از قافله تحقيق و پژوهش در رشته فيزيوتراپي ورزشي عقب مانده است. اين كمبود با ايجاد مقطع كارشناسي ارشد و مقطع دكتراي تخصصي(Ph.D.)در آينده جبران خواهد شد و تاحد زيادي مرزهاي دانش را در اين زمينه گسترش خواهد داد بعلاوه بسياري از ورزشهاي بومي كشور عزيزمان ايران بايد توسط متخصصين ايراني مورد تحقيق قرار گيرد كه انشاء... فارغ التحصيلان و دانشجويان اين رشته در مقاطع كارشناسي ارشد و دكتراي تخصصي اين امر را برعهده خواهند گرفت. در ابتداي امر ايجاد مقطع تحصيلي كارشناسي ارشد جوابگو مي باشد و با وجود رشته هاي مختلف ورزشي و آسيبهاي گوناگون ارتوپديك و نورولوژيك ناشي از ورزش مي توان شاخه هاي متعددي براي اين رشته متصور شد لازمه آن تداوم يافتن آن تا مراحل دكتري تخصصي(Ph.D.)است، كما اينكه در كشورهاي ديگر نيز اين رشته تا مقطع دكتري تخصصي(Ph.D.)ادامه دارد.

با توجه به كمبود نيروي متخصص و حرفه اي در اين زمينه و روبه رشد بودن كشور از نظر فعاليتهاي مختلف ورزشي نياز به استفاده و بهره گيري از اين افراد كاملا احساس مي شود. از طرف ديگر كليه تيم هاي ورزشي در سطوح آماتور، نيمه حرفه اي و حرفه اي نياز به يك متخصص فيزيوتراپي ورزشي دارند. علاوه بر اين در تمامي مراكز ورزشي و باشگاه ها كه افراد عادي جامعه نيز به ورزش مي پردازند وجود يك فيزيوتراپيست ورزشي براي پيشگيري و درمان آسيبهاي ضروري مي باشد.

6-                 اهداف كلي(aims )

-         ار تقاء سطح عملي در حوزه مرتبط با رشته فيزيوتراپي ورزشي

-         ارتقاء عملي دانش آموختگان اين رشته در جنبه هاي مختلف

-         پژوهش و تحقيق در زمينه علوم مرتبط با فيزيوتراپي ورزشي

-         ارتقاء سطح ارائه خدمات ويژه در مراكز مرتبط

-         ارتقاء سطح سلامت ورزشكاران غير حرفه اي باشگاهي و ملي

-          

7-                 نقش دانش آموختگان در نظام بهداشتي(role definition)

دانش آموختگان اين رشته درسه بعد آموزشي، پژوهشي و خدماتي ايفاء نقش خواهند نمود.

 

8-                 و ظايف رفه اي دانش آموختگان(task analysis)

 

الف) آموزشي

1)                 ارائه آموزش به آحاد جامعه به منوظر اجراي تمرينات صحيح جسماني و آماده سازي بدني

2)                 ارائه آموزش به گروههاي خاص شامل ورزشكاران

3)                 آگاه سازي جامعه از عوامل بروز آسيب هاي ورزشي

4)                 آموزش در سطح باشگاههاي ورزشي، مدارس، دانشگاها و ساير مكانهاي ورزشي

ب) پژوهشي

پژوهش و تحقيق در زمينه هاي مرتبط

ج) خدماتي

1) ارائه خدمات مرتبط همراه با تيم پزشكي در اماكن ورزشي و ميادين مسابقات حين آسيبهاي ورزشي، تيم هاي ورزشي در سطح كشور، مراكز بدنسازي در سطح كشور، مراكز توانبخشي ورزشي در كيله استانها كشور، مراكز تربيت بدني در وزارتخانه هاي مختلف، مراكز تربيت بدني در دانشگاههاي كشور و مدارس در سطوح مختلف ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان در سراسر كشور، كلينيك ها ي حفظ سلامتيhealth clinicو مراكز فيزيوتراپي تخصصي بيمارستانهاي مختلف كشور.

2) فيزيوتراپي مصدومين ورزشي جهت بازگشت ورزشكاران به فعاليتهاي ورزشي در اسرع وقت

3) ارائه تمرين درماني، ورزشهاي درماني جهت موارد مرتبط ارجاع شده از سوي پزشك متخصص

4) برنامه ريزي براي انجام ورزش بيماران خاص نظير بيماريهاي عضلاني، هموفيلي، ديابتي و ساير موارد

5) نظارت بر اجراي صحيح فعاليت ورزشي افراد عادي و ورزشكاران

6) برگزاري كلاسها در مدارس و مكان هاي آموزشي براي نحوه صحيح انجام فعاليت هاي عمومي وبالاخص فعاليت هاي ورزشي

 

9- استراتژي هاي كلي آموزشي :

تلفيقي از دانشجو محوري و استاد محوري (ضمنا توجه به استراتژي هاي جديد آموزش مانند آموزش پزشكي مبتني بر شواهد )

10-             شرايط و نحوه پذيرش :

-قبولي در آزمون ورودي مطابق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت درمان و اموزش پزشكي مي باشد.

- دارا بودن كارشناسي فيزيوتراپي مورد تائيد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

 

مواد امتحاني و ضرايب آن به شرح زير مي باشد:

نام درس

ضريب

زبان انگليسي

2

كينزيولوژي و بيومكانيك

5/1

ارزشيابي و اندازه گيري عضلاني

5/1

فيزيولوژي سيستم قلب و عروق و تنفس

5/1

فيزيولوژي عضله

5/1

فيزيولوژي كار و ورزش

5/1

آناتومي

5/0

جمع

10

 

  

-جهت كسب اطلاعات از آخرين تغييرات در مدارك تحصيلي مورد پذيرش و مواد امتحاني و ضرائب آزمون ورودي هر سال تحصيلي به دفترچه آزمون دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته هاي علوم پزشكي مربوط به آن سال تحصيلي مراجعه شود.

 

11- رشته هاي مشابه در داخل كشور :

رشته طب ورزشي در مقطع تخصصي باليني

 

12-سابقه اين رشته در خارج كشور :

 دربسياري از كشورها از جمله انگلستان ( دانشگاه هايKing’s Archway،Manchester،Sheffield Hallam،Cardiff،Kent collegeو دانشگاه هاي استراليا Curtin،Sydneyو دانشگاه هنگ كنگHong Kong Universityاين برنامه ارايه مي گردد.

13- شرايط مورد نياز براي راه اندازي رشته:

بر اساس شرايط و ضوابط دفتر گسترش و ارزيابي آموزش پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشد.

14- موارد ديگر

اعزام بورسيه به خارج از كشور در صورت نياز و مطابق قوانين وزارت متبوع مي باشد.

فصل دوم

مشخصات دوره برنامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشي

مشخصات دوره

نام دوره : كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشي      sport physical therapy (m.sc.)

طول دوره: بر اساس آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب شوراي عالي برنامه ريزي مي باشد.

 

تعداد كل واحدهاي درسي:

نوع واحد

تعداد واحد

واحدهاي اختصاصي اجباري(Core)

واحدهاي اختصاصي اختياري(Non Core)

واحدهاي پايان نامه

23

5

4

جمع

32

 

 

 

-         در ضمن دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تأييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه دروس كمبود يا جبراني (جدول الف) را بگذراند.

جدول الف : دروس كمبود يا جبراني برنامه آموزشي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشي

كد درس

نام درس

تعداد واحد درسي

تعداد ساعات درسي

پيش نياز

جمع

نظري

عملي

جمع

نظري

عملي

1.

سيستم هاي اطلاع رساني پزشكي *

1

5/0

5/0

26

9

17

-

2.

روش تحقيق و آمار پيشرفته

2

5/2

5/0

60

43

17

-

جمع

3

 

 

-         دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تأييد شوراي تحصيلات دانشگاه دروس كمبود يا جبراني ( جدول الف ) را بگذراند.

-         *گذراندن اين درس براي كليه دانشجويان بعنوان درس كمبود يا جبراني الزامي است.

جدول ب: دروس اختصاصي اجباري(Core)برنامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشي

پيشنياز هم نياز

تعداد ساعات درسي

تعداد واحد درسي

 

نام درس

كد درس

عملي

نظري

جمع

عملي

نظري

جمع

 

17

9

26

5/0

5/0

1

الكتروميوگرافي

3.

 

34

17

51

1

1

2

فيزيولوژي ورزش

4.

-

34

17

51

1

1

2

بيومكانيك ورزشي (1)

5.

05

34

17

51

1

1

2

بيومكانيك ورزشي (2)

6.

-

-

34

34

-

2

2

تغذيه ورزشي

7.

08

51كارآموزي

17

68

1

1

2

آسيبهاي ورزشي (1)

8.

-

51كارآموزي

17

68

1

1

2

آسيبهاي ورزشي (2)

9.

09 و 10

-

34

34

-

2

2

اصول فيزيولوژي تمرين درماني

10

11

26كارآموزي

26

52

5/0

5/1

2

فيزيوتراپي در آسيبهاي ورزشي (1)

11.

12

26كارآموزي

26

52

5/0

5/1

2

فيزيوتراپي در آسيبهاي ورزشي (2)

12.

-

204كارآموزي

-

204

3

-

3

كارورزي باليني فيزيوتراپي آسيبهاي ورزشي

13.

-

-

17

17

-

1

1

سمينار

14.

 

-

-

-

-

-

4

پايان نامه

15.

27

جمع

 

جدول ج: دروس اختصاصي اختياري(Non Core)برنامه آموزشي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته فيزيوتراپي ورزشي

 

كد درس

نام درس

تعداد واحد درسي

تعداد ساعات درسي

پيش نياز

جمع

نظري

عملي

جمع

نظري

عملي

16.

EMGپيشرفته

2

1

1

68

17

51كارآموزي

03 و 11

17.

فيزيولوژي قلب، عروق و تنفس

3

3

-

51

-

-

-

18

نوروفيزيولوژي پيشرفته عصب و عضله

3

2

1

68

34

34

-

19.

تجزيه و تحليل فعاليتهاي ورزشي در سطح پيشرفته

2

2

-

34

-

-

-

جمع

10

 

 

·        دانشجو مي بايست 5 واحد از دروس فوق (جدول ج) را متناسب با موضوع پايان نامه مورد نظر، موافقت استاد راهنما و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه بگذراند.