كاردرماني

 

 برنامه آموزشي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته كاردرماني

 (مشخصات كلي، برنامه، سرفصل دروس و نحوه ارزشيابي)

 مصوب سي و هشتمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي

مورخ 05/11/1387

 

فصل اول:

مشخصات كلي برنامه آموزشي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته كاردرماني

نام و تعريف رشته:

كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته كاردرماني

(OCCUPATIONAL THERAPY – MS.C.)

مقدمه:

با توجه به نيازهاي آموزشي و پژوهشي و به منظور نيل به استقلال علمي، ارتقاء سطح علمي دانش آموختگان اين رشته، دستيابي به سطح مطلوبي از توانمنديها در ارزيابي و درمان توانبخشي و توليد دانش كار درماني، طرح كلي كارشناسي ارشد كار درماني ارائه مي گردد.

مفاهيم اساسي كار درماني برخاسته از فلسفه انسان گرايان است، فلسفه اي كه با پيچيدگي انسان و فرآيند درماني مشخص مي شود و افراد را قادر مي سازد تا با مشكلات زندگي خود را تطابق دهند(Meyer, 1922).

بر اين اساس استفاده ازoccupationدر ابتداي پيدايش خود، در برگيرنده ي آموزش عادات فعاليت ها و هنرهاي دستي، تمرينات فيزيكي و فعاليت هاي پيش حرفه اي بود.

 

1.               تعريف رشته كاردرماني و نقش مقطع كارشناسي ارشد ناپيوسته كاردرماني براي طرح كارشناسي ارشد:

كار درماني به عنوان يكي از شاخه هاي علوم توانبخشي با بكارگيري روش هاي درماني مبتني بر اصول علوم شناختي اعصاب و روان، بيومكانيك و جامعه شناسي به ارزيابي، معالجه ( درمان توانبخشي ، بازتواني، و نوتواني) و مشاوره ي بيماران با ناتواني هاي كاركردي جسمي – حركتي، ذهني و روان و همچنين اجتماعي مي پردازد.

 

2-               تاريخچه پيشرفت هاي جديد

رشد و تكامل رشته كار درماني بعد از جنگ جهاني اول به كندي صورت گرفت در آن زمان كار درماني تحت عنوان بازسازي روان و جسم مطرح بود. اما بعد از جنگ جهاني دوم بسياري از بيمارستانهاي ارتش نياز به كار درمانگر داشتند و اين مسئله ضرورت برنامه هاي آموزشي جديد را براي تربيت كار درمانگرها مطرح كرد. تا دهه 1960 كار درماني شامل سه گرايش سه گرايش اختلالات جسمي، رواني اجتماعي و كودكان بود كه در مدارس آن دروس مرتبط با كينزيولوژي، نوورولوژي، ارتز و پروتز، فعاليت هاي روزمره زندگي، وسايل تطابقي و تسهيل سازي كار و ارزيابي پيش حرفه اي از طريق آموزش هنر و صنايع دستي تدريس مي گرديد.

تحول و پيشرفت علمي در رشته كار درماني بعد از دهه 1960 اتفاق افتاد. در آن زمان كار درمانگران دريافتند كه تأكيد بيش از اندازه به مدل پزشكي با فلسفه كار درماني در تضاد بوده و نيز علم و نظريات واحدي براي رشته كار درماني وجود ندارد كه تمامي اين موارد ضرورت انجام تحقيقات متنوع را در رابطه با كاربرد علم كار درماني در زمينه هاي بهداشتي – درماني مطرح كرد.

تاريخچه رشته كار درماني در ايران به سال 1350 باز مي گردد. در سال 1352 با تأسيس مدرسه عالي توانبخشي و پذيرش دانشجو بطور رسمي ادامه يافت. در حال حاضر نيز اين رشته در مقطع كارشناسي و از سال 1371 در سطح كارشناسي ارشد نيز در دانشگاه هاي علوم پزشكي پذيرش دانشجو دارد.

 

3-               ارزش ها و باورها(Values):

كاردرمانگر تلاش مي كند با استفاده از فعاليت هايي كه به طور روزمره انسان ها از آن بهره مي برند از فعاليت هاي خلاق تا فعاليت هاي كاري و اجتماعي، با تحليلي هدفمند و بر اساس نيازها و قابليت هاي فردي و اجتماعي، انسان ها را در مسير بهبودي قرار دهد.

كار درماني با نگرشي كلي نگر و با در نظر گرفتن انسان در تمامي ابعاد اجتماعي، رواني . جسماني وي(Bio Psycho Social)، در پي ايجاد بيشترين سازگاري و تطابق بين او با جامعه اش و حفظ سلامت و بهداشت فردي مي باشد. باورها و ارزشهاي كار درماني بر اين اساس استوار است كه مددجو در مركز درمان قرار گرفته و برنامه ها و مداخلات درماني مي بايست با توجه به موقعيت اقصادي – اجتماعي و فرهنگي مددجو بطور يكسان و با رعايت عدالت صورت گيرد و تاكيد بر برقراري ارتباط درماني قبل از آغازهر گونه برنامه ارزيابي و درمان توانبخشي مي باشد.

 

 

4-               رسالت رشته(Mission):

تحصيل در مقطع كارشناسي ارشد كار درماني شرايطي را براي كار درمانگرها فراهم مي كند كه با جديدترين يافته هاي علمي و پژوهشي در ارتباط قرار گيرند و ارتباط قرار گيرند و از استاندارد بالاي علمي برخوردار شوند و از اين طريق در امر درمان توانبخشي، آموزش، مشاوره و مديريت بتوانند مكمل علوم پزشكي بوده و با ارائه خدمات كار درماني و توانبخشي در زمينه هاي متفاوت به بهترين وجه ممكن نقش خود را در جامعه ايفا كنند.

 

5-               چشم اندازرشته(Vision):

·                   حضور فعال كار درماني ايران در منطقه و مجامع بين المللي

·                   ارتقاء انگيزه كار درمانگران به منظور دستيابي به بالاترين سطح استاندارد حرفه اي

·                   توسعه كمي تعداد كار درمانگران كشور با توجه به نياز روزافزون جامعه

·                   توسعه كيفي خدمات كار درماني در جهت ارتقا، سلامت و رفاه اجتماعي درمانجويان.

 

6-               اهداف كلي رشته(Aims):

·                   توسعه بنيه ي پژوهشي در زمينه ي تحقيقات بنيادي به منظور ارتقاء سلامت جسماني رواني و اجتماعي

·                   توسعه مهارت هاي باليني و مشاوره ايي

·                   مديريت و اداره مراكز كار درماني در محيط هاي بيمارستاني و سرپايي

 

7-               نقش دانش آموختگان(role definition):

كار درمانگراني كه در مقطع كارشناسي ارشد كار درماني فارغ التحصيل مي شوند، نقش هاي پژوهشي، درمان توانبخشي، آموزشي، مديريتي و مشاوره اي را دارا مي باشند.

 

8-               وظايف حرفه اي دانش آموختگان(task analysis):

اقدامات كار درماني طيف وسيعي از اختلالات را در بر مي گيرد. كار درمانگران با استفاده از رويكردهاي علمي مطرح علوم پزشكي و توانبخشي، خدماتي را در حيطه هاي زير ارائه مي نمايند:

اختلالات روانپزشكي، اختلالات جسمي و حركتي (TBI، سكته مغزي، بيماري هاي دژنراتيو، بيماري هاي عصبي – عضلاني، دفرميتيهاي مادرزادي و ...)، نابينايان، سالمندان، معتادان، مشاوره در مدارس استثنايي و عادي، توانبخشي حرفه ايي و اقدامات مربوط به بازگشت به شغل، اين خدمات با توجه به نياز مددجويان، شرايط و امكانات محيطي بصورت انفرادي و يا گروهي ارائه مي شوند.

8-1- نقش درمان – توانبخشي

كار درمانگران مي توانند بطور مستقل ارزيابي مشكلات درمانجويان و تنظيم اهداف و برنامه درمان توانبخشي و اجرايي آن را بكار گيرند.

8-2- نقش مشاوره اي

مشاوره مدرسه، محيط حرفه اي مددجو، تطابق سازي محيط كار و اجتماع و در سطوح مختلف پيشگيري ( سطح اول، سطح دوم و سطح سوم) با مددجو و خانواده.

8-3- نقش مديريتي

-                    مديريت و سازماندهي بخش كار درماني در مراكز سرپايي و بستري وCBR

8-4- نقش پژوهشي

ارائه و اجراي طرح هاي پژوهشي بنيادي و كاربردي در زمينه هاي كار درماني

8-5- نقش آموزشي

تربيت و هدايت دانشجويان كار درماني و برگزاري دوره هاي آموزشي

 

9-               استراتژي هاي اجرايي برنامه:

در اجراي برنامه كارشناسي ارشد كار درماني بايستي استراتژي هاي زير نظر گرفته شود:

1-               مبتني بر نيازهاي جامعه

2-               تأكيد بر آموزش در محيط هاي كار واقعي

3-               طراحي برنامه ي اجرايي مبتني بر وظايف حرفه اي آيتده

4-               تأكيد بر مسائل نگرشي و مهارت هاي ارتباطي

5-               تأكيد بر آموزش شيوه هاي استقلال فردي

6-               تأكيد بر خودآموزي و يادگيري تا پايان عمر

7-               كل نگرو آينده نگر

 

10-          *شرايط و نحوه پذيرش دانشجو :

الف) كليه ضوابط ورود به رشته و پذيرش دانشجو بر اساس آيين نامه آموزشي كارشناسي ارشد مصوب شوراي عالي برنامه ريزي و برابر آخرين اطلاعات مندرج در راهنماي آزمون ورودي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته هاي گروه پزشكي، مي باشد.

ب) جهت ورود به دوره كارشناسي ارشد كار درماني، داشتن كارشناسي كار درماني از يكي از دانشگاه هاي داخل يا خارج كه به تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت فرهنگ و آموزش عالي رسيده باشد، الزامي است.

 

مواد امتحاني و ضرائب آن:

نام درس

ضريب

روانشناسي و روانپزشكي

3

رشد رواني حركتي كودكان

2

كاردرماني و توانبخشي اختلالات ذهني و رواني و جسماني

3

آناتومي و بيومكانيك

2

توانبخشي حرفه اي و فعاليت هاي روزمره ي زندگي

2

زبان عمومي

2

جمع

14

 

-*جهت كسب اطلاع از آخرين تغييرات در مدارك تحصيلي مورد پذيرش و مواد امتحاني و ضرائب آزمون ورودي هر سال به دفترچه كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته هاي علوم پزشكي مربوط به آن سال تحصيلي مراجعه نماييد.


 

شرايط خاص:

افرادي كه ويلچر باند، ناشنوا، نابينا و يا مبتلا به اختلالات روانپزشكي و نورولوژي پيشرونده هستند قادر به گذراندن دوره نمي باشند.

 

11-          رشته هاي مشابه در داخل كشور:

رشته مشابه با رشته كار درماني در مقطع كارشناسي ارشد در داخل كشور تأسيس نشده است.

 

12-          رشته هاي مشابه در خارج از كشور:

رشته اي تحت عنوان علم كارOccupational Scienceكه از رشته كار درماني مشتق شده است در حال حاضر در چند دانشگاه امريكا و استراليا، كانادا، دانمارك، انگلستان، سوئد، تايوان، ژاپن، نيوزلند و اسپانيا در سطح دكترا تدريس مي شود و سابقه تاسيس آن اواخر دهه 1980 تا اوايل دهه 1990 بوده است.

 

13-          شرايط مورد نياز براي راه اندازي رشته:

·                   براساس مقررات شوراي گسترش و ارزيابي آموزش پزشكي مي باشد.

 

14-          موارد ديگر:

ندارد.

 

 

فصل دوم

مشخصات دوره برنامه آموزشي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته كاردرماني

 
نام دوره:

كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته كاردرماني

(OCCUPATIONAL THERAPY – MS.C.)

 

 

طول دوره و ساختار آن:

طول دوره و ساختار آن مطابق آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته، مصوب شوراي عالي برنامه ريزي مي باشد.

 

تعداد واحدهاي درسي

نوع واحد

تعداد واحد

دروس اختصاصي اجباري(Core)

24 واحد

دروس اختصاصي اختياري(Non Core)

4 واحد

پايان نامه

4 واحد

جمع واحدها

32 واحد

 

 

جدول الف) دروس كمبود يا جبراني دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته كاردرماني

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

پيشنياز

نظري

عملي

جمع

نظري

عملي

جمع

1

سيستم هاي اطلاع رساني پزشكي*

5/0

5/0

1

9

17

26

-

 

 

*علاوه بر واحدهاي درسي دوره گذراندن اين درس براي كليه دانشجوياني به عنوان دروس كمبود يا جبراني الزامي است.

 

جدول ب: دروس اختصاصي-اجباري(Core)دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته كاردرماني

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

پيشنياز

نظري

عملي

جمع

2

نظريه ها و مدل هاي كاردرمانيI

2

34

-

34

-

3

نظريه ها و مدل هاي كاردرمانيII

2

34

-

34

-

4

علوم اعصاب در توانبخشي

2

34

-

34

-

5

روش تحقيق

3

34

34

68

-

6

آمار حياتي پيشرفته

3

34

34

68

-

7

علم حركت

2

17

34

51

-

8

كاربرد درمان هاي غير دارويي

2

34

-

34

-

9

آماده سازي حرفه اي

1

9

17

26

-

10

پرسشنامه و آزمون هاي مورد استفاده در كاردرماني

2

17

34

51

-

11

سمينار

1

17

-

17

-

12

پروژه

2

-

68

68

05

13

كارآموزي باليني

2

-

102

102

11

14

پايان نامه

4

 

 

 

-

جمع

28

 

 

 

جدول ج: دروس اختصاصي - اختياري(Non Core)دوره ارشناسي ارشد ناپيوسته كاردرماني

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

پيشنياز

نظري

عملي

جمع

15

كاربرد پيشرفته رايانه

2

17

34

51

-

16

فيزيوپاتولوژي سالمندان

2

34

-

34

-

17

زبان تخصصي

2

34

-

34

-

18

فارماكولوژي در توانبخشي

2

34

-

34

-

جمع

8

 

دانشجو مي بايست4واحد از دروس فوق ( جدول ب) را متناسب با موضوع پايان نامه مورد نظر، پس از موافقت استاد راهنما و تاييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه بگذراند.