مقطع دكتري تخصصي (Ph.D)

اهداف و برنامه هاي معاونت » برنامه هاي درسي و سرفصل دروس(قديم) » دانشكده طب سنتي » مقطع دكتري تخصصي (Ph.D) » طب سنتي ايراني

طب سنتي ايراني

 

 برنامه آموزشي دوره ي دكتري تخصصي(Ph.D)رشته طب سنتي ايراني

( مشخصات كلي، برنامه، سرفصل دروس و نحوه ارزشيابي)

مصوب سي و هشتمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي

مورخ 05/11/1387

فصل اول

مشخصات برنامه آموزشي دوره دكتري تخصصي(Ph.D)رشته طب سنتي ايراني

 

1-  تعريف رشته و مقطع مربوطه:

دكتري تخصصي(Ph.D)رشته طب سنتي ايراني  Iranian Traditional medicine (Ph.D)

رشته طب سنتي ايراني، شاخه اي از علوم پزشكي است كه در آن پزشكان عمومي منتخب با اصول و روش هاي متداول پيشگيري، درمان، آموزش و پژوهش هاي كاربردي و نو آور در طب سنتي ايران آشنا مي شوند تا بتوانند ضمن بكارگيري پيشرفته ترين اطلاعات روز پزشكي كلاسيك، در مواردي كه كاربرد طب سنتي به صلاح بيمار و جامعه و ارتقاء دانش بشري باشد، از اين شيوه نيز در جهت تأمين، بازگرداندن و ارتقاي سلامت وي و جامعه بهره گيري نمايند.

 

2-تاريخچه:

پس از ورود پزشكي جديد به ايران به خصوص از زمان تأسيس دارالفنون، كمكم آموزش اصول و مباني طب سنتي ايران به فراموش سپرده شد. اگر چه تا ساليان دراز در دارالفنون و پس از آن در دانشگاه تهران براي آموزش طب سنتي واحدهاي درسي ويژه اي وجود داشت اما به طور رسمي آموزش خاصي در نظام آموزشي كشور پيش بيني نگرديده بود.

در كشورهاي شرقي به خصوص چين پس از انقلاب آن كشور، بازبيني و بازسازي طب سنتي و ارائه آموزش رسمي با هدف ايجاد اعتماد به نفس و تقويت بنيادهاي فرهنگي و ملي و صرفه اقتصادي آغاز گرديد. به همين ترتيب در برخي از كشورها به ويژه هند، پاكستان، بنگلادش، سريلانكا، نپال، اندونزي، تايلند، مالزي، امارات متحده عربي و ... دانشكده هاي متعددي تآسيس و مشغول فعاليت علمي، پژوهشي و درماني شدند. علاوه بر اين دامنه فعاليت چنين دانشكده هايي به صورت محدود در برخي از كشورهاي غربي نيز گسترش يافت. اخيرأ در آفريقاي جنوبي با بهره گيري از تجارب طب سنتي در هند، دانشكده هايي تأسيس گرديده و نسبت به آموزش پزشكان عمومي فارغ التحصيل دانشكده هاي پزشكي جديد در آنها اقدام شده است.

در شرايطي كه گنجينه عظيم ميراث پزشكي ايران، سرچشمه آموزش پزشكي در برخي از كشورهاي ياد شده به خصوص طب سنتي كشورهاي شبه قاره هند مي باشد و حتي كتبي كه به زبان فارسي تأليف گرديده و هم اكنون به عنوان كتب درسي و مرجع مورد استفاده آنها مي باشد، فقدان آموزش رسمي در كشور ما يك خلاء و غفلت غير قابل دفاع مي باشد.

به هر تقدير رويكرد سازمان جهاني بهداشت در دو دهه اخير به تأكيد بر احياي طب سنتي ملل، وجود تجارب ارزنده و نادر در طب سنتي ايران، علاقه وافر پزشكان و پژوهشگران علوم پزشكي به طب سنتي، شرايط امروز ميهن اسلامي و امكان ارائه علمي آموزش هاي مربوطه اقتضاء مي نمايد كه چنين آموزشي در كشور ما نيز صورت گيرد.

بررسي ها و تجارب جهاني نشان مي دهد كه به كارگيري طب سنتي ايران و گنجينه ارزشمند و غني اين ميراث گرانبها در شرايط پيشرفت هاي علمي امروز براي ارتقاء دانش بشري و گشودن دريچه هاي نو و اميدبخش به عرصه پزشكي مطالب بسيار سودمند و قابل بررسي و جستجو دارد. به همين سبب به نظر مي رسد صرف نظر از ابعاد ملي، آموزش دوره دكتري تخصصي(Ph.D)طب سنتي ايران، در سطح جهاني نيز جامعه بشري بتواند بهره متناسبي از احياء علمي اين ميراث بزرگ دريافت نمايد.

 

3-ارزشهاي لحاظ شده (Values):

توجه به مباني الهي و ديني جامعه اسلامي، ارزش وجودي انسان و ضرورت تلاش در جهت حفظ جان و تأمين و ارتقاي سلامت انسان ها، كرامت ذاتي انساني، مسئوليت هاي حكومت و جامعه نسبت به آحاد مردم، تلاش براي فراهم كردن شرايط متنوع، اثر بخش و كارآمد با بهره گيري از تجارب قرون و اعصار و پژوهش هاي نوآور و تأكيد بر كاربرد منابع ملي موجود ضمن استفاده از آخرين و پيشرفته ترين علوم و فناوري روز و پيشرو و فراهم كردن زمينه كاربرد منطقي طب سنتي و احترام به حقوق فردي و اجتماعي انسان ها، پشتوانه تأسيس اين رشته مي باشد. ضمنأ با توجه به برنامه چشم انداز بيست ساله جمهوري اسلامي ايران و ضرورت دستيابي به جايگاه شايسته علمي در سطح جهاني و منطقه و رسالت عظيم توليد علم داير كردن اين رشته در مقطع دكتري تخصصي(Ph.D)تلاشي همسو، هدفمند و اميدبخش تلقي مي گردد.

 

4-رسالت(Mission):

رسالت اين رشته عبارت است از تربيت گروهي از پزشكان دانش آموخته ي دوره هاي رسمي پزشكي عمومي در يكي از دانشكده هاي پزشكي معتبر داخل يا خارج از كشور، تا پس از طي دوره رسمي(Ph.D)بتوانند ضمن بكارگيري دانش پيشرفته ي روز و بهره گيري از فناوري جديد، همزمان از تجارب مطمئن و اطلاعات خاص طب سنتي ايران نسبت به درمان بيماران، پيشگيري از بيماري ها و ارتقاي سلامت جامعه همراه با كاهش هزينه هاي غير ضروري و عوارض جانبي داروها و شيوه هاي درماني (ياتروژني) نيز استفاده نمايند و با انجام پژوهش هاي ژرف به ارتقاء دانش پزشكي و مهارت هاي باليني و نيز فراهم كردن زمينه گسترده آموزش و پژوهش در سطوح عالي توفيق يابند.

 

5-چشم انداز رشته(Vision):

با توجه به سند چشم انداز 20 ساله جمهوري اسلامي ايران و اهداف متعالي سبقت علمي و توليد علم و نيز با عنايت به انتظار جهاني و ملي از كاربرد تجارب ارزنده گذشتگان، بهره گيري از منابع ملي، احياي ارزش هاي فراموش شده و استفاده از آخرين دستاوردهاي علمي بشر، به نظر مي رسد تربيت اين پزشكان كه در تهيه منابع و متون آموزشي و بازنگري و ارتقاي آنها و انجام پژوهش هاي كاربردي و نوآور فعالانه مشاركت خواهند نمود و از طرفي با پاسخگويي به نياز جسمي و رواني بيماران با هزينه اندك، موجبات رضايت افزونتر بيماران را فراهم خواهند ساخت، هزينه هاي درماني كشور كاهش چشمگيري خواهند يافت و در آينده اي روشن، استقبالي شايسته از آن صورت خواهد گرفت و انتظار مي رود با توفيق اين برناممه، الگوي مناسبي براي ديگر كشورها نيز به منظور تأسي به آن مهياء گردد.

 

6-اهداف كلي(aims):

ارائه خدمات پزشكي منعطف، آسان و كم هزينه با قابليت پزيرش گسترده تر از سوي بيماران به منظور ارتقاي سلامت افراد و جامعه و انجام پژوهش هاي مرتبط.

 

7-نقش دانش آموختگان(role definition):

دانش آموختگان اين رشته نقش هاي آموزشي، پژوهشي و خدماتي خواهند داشت.

 

8-وظايف حرفه اي دانش آموختگان(task analysis):

الف: در حيطه آموزشي:

-         آموزش مراقبت هاي ضروري به دانشجويان، پرستاران، بيماران و همراهان بيمار

-         آموزش دانشجويان و كارآموزان دوره هاي طب سنتي ايراني و انتقال تجارب و يافته ها

-         تأليف منابع درسي مورد نياز

-         مشاركت در تدوين برنامه هاي آموزشي مرتبط

-         تدريس در برنامه هاي آموزش مداوم و كارگاه هاي آموزشي

ب: در حيطه پژوهشي:

-         ارزيابي ميزان كارايي و بهره وري شيوه هاي درماني بر اساس اصول و مباني سنتي و نحوه ارتقاء كيفيت آنه

-         تلاش در جهت روز آمد كردن شيوه هاي تشخيصي رايج در طب سنتي با بكارگيري امكانات و فناوري نوين

ج: در حيطه خدماتي:

-         معاينه، تشخيص بيماري و درمان بر اساس اصول و مباني طب سنتي ايران

-         تحليل وضعيت پيشرفت روند درمان با بكارگيري مجموعه اطلاعات طب سنتي و كلاسيك

-         انجام فعاليت هاي مديريتي در حوزه هاي ذيربط

-         ارائه خدمات مشاوره اي در خصوص پيشگيري از بيماري ها به دانشجويان، پرستاران، بيماران و همراهان بيمار

 

9-استراتژي هاي كلي آموزشي:

استراتژي هاي اجرايي اين برنامه مبتني بر مجموعه اي از روش هاي دانشجو محوري، حل مسأله، مشاركت در تهيه متون و تحليل مسائل با طرح مسأله و انتقاد تكميل راه حل هاي ارائه شده مي باشد.

به منظور دستيابي به بخشي از استراتژي هاي ذكر شده موارد زير مورد توجه قرار خواهند گرفت:

الف. انتخاب داوطلبان مناسب

ب. ارائه آموزش هاي آغازين و پيش نياز

ج.آموزش كافي نظري و عملي

د. فراهم كردن زمينه هاي انجام پژوهش در كنر آموزش

ه. فراهم كردن زمينه هاي بحث علمي و مشاركت در آموزش

و. پايش و ارزيابي مستمر كيفيت آموزش و برنامه ريزي در جهت اصلاح كاستي ها و ارتقاء آن

 

10- شرايط و نحوه پذيرش در رشته:

- - قبولي در آزمون ورودي مطابق ضوابط و مقررات بهداشت درمان و آموزش پزشكي مي باشد.

- دارا بودن مدرك دكتري عمومي پزشكي و يا تخصص باليني

جدول مواد امتحاني و ضرايب آزمون ورودي

رديف

مواد امتحاني

ضرايب

1

متون پزشكي فارسي

5/1

2

متون پزشكي عربي

1

3

تاريخ پزشكي

1

4

كليات و نشانه شناسي بيماري ها

2

5

معالجات

5/1

6

تغذيه و مفردات

5/1

7

گزيده مباحث پزشكي كلاسيك شامل بيماري هاي داخلي، عفوني، اطفال، زنان، زايمان، بهداشت و تغذيه*

5/1

جمع

10

 

* مطابق مصوبات دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي

*جهت كسب اطلاعات از آخرين تغيرات در مدارك تحصيلي مورد پذيرش و مواد امتحاني و ضرائب آزمون ورودي هر سال تحصيلي، به دفترچه آزمون دكتري تخصصي(Ph.D)رشته هاي علوم پزشكي مربوط به آن سال تحصيلي مراجعه شود.

 

11-رشته هاي مشابه در داخل كشور:

در داخل كشور رشته مشابهي در اين زمينه وجود ندارد ليكن دوره دكتري تخصصي(Ph.D) داروسازي سنتي به دلايلي چند به اين رشته نزديك است.

 

12- رشته هاي مشابه در خارج از كشور:

رشته هاي كم و بيش مشابهي در زمينه طب سنتي(Traditional Medicine)در كشورهاي چين، آفريقاي جنوبي، هند، پاكستنا، بنگلادش، سريلانكا، نپال، اندونزي، مالزي و به شكل محدودتر در كشورهاي غربي وجود دارد. همچنين رشته اي با عنوان طب طبيعي(Medicine Natural)با شباهت هاي ماهوي در دانشگاه هاي كانادا تدريس مي گردد.

 

13-شرايط مورد نياز براي راه اندازي رشته:

بر اساس ضوابط و مقررات شوراي گسترش و ارزيابي آموزش پزشكي مي باشد.

 

14-موارد ديگر(مانند بورسيه):

ندارد.

 

فصل دوم

مشخصات دوره برنامه آموزشي دكتري تخصصي(Ph.D)رشته طب سنتي ايراني

 

مشخصات دوره:

نام دوره:

دكتري تخصصي(Ph.D)رشته طب سنتي ايراني  Iranian Traditional medicine (Ph.D)

 

طول دوره و شكل نظام آموزشي:

بر اساس آئين نامه آموزشي دوره دكتري تخصصي(Ph.D)مصوب شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي مي باشد.

تعداد كل واحدهاي درسي:

تعداد واحدهاي درسي در اين دوره 50 واحد است كه به شرح زير مي باشد:

واحدهاي اختصاصي اجباري(Core)   28 واحد

واحدهاي اختصاصي اختياري(Non Core)    2 واحد

پايان نامه      20 واحد

جمع    50 واحد

-         علاوه بر واحدهاي دوره دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه حداكثر تعداد 16 واحد از دروس كمبود يا جبراني (جدول الف) را بگذراند.

 

-         جدول الف: دروس كمبود يا جبراني برنامه آموزشي دكتري تخصصي(Ph.D)طب سنتي ايراني

كد درس

نام درس

تعداد واحد درسي

تعداد ساعات درسي

جمع

نظري

عملي

نظري

عملي

جمع

1.

سيستم هاي اطلاع رساني پزشكي *

1

5/0

5/0

9

17

26

2.

قرائت، تفسير و تصحيح متون فارسي پزشكي

3

2

1

34

34

68

3.

صرف و نحو و قرائت و ترجمه متون عربي پزشكي

4

4

-

68

-

68

4.

طب مكمل و فولكلور

2

5/1

5/0

26

17

43

5.

اخلاق، حقوق و فقه پزشكي

1

1

-

17

-

17

6.

تاريخ تحليلي پزشكي

1

1

-

17

-

17

7.

روش تحقيق در پزشكي كلاسيك و سنتي

2

1

1

17

34

51

8.

اصول منطق و كاربرد آن در پزشكي

1

1

-

17

-

17

9.

تدابير حفظ الصحه و اصول پيشگيري

2

1

1

17

34

51

10.

آموزه هاي اسلامي در پزشكي

1

1

-

17

-

17

11.

مديريت و پژوهش هاي چندگانه اجتماعي در پزشكي

1

5/0

5/0

9

17

26

12.

كتاب شناسي و اصول تصحيح متون پزشكي

2

1

1

17

34

51

جمع

21

 

-         علاوه بر واحدهاي دوره دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه حداكثر تعداد 16 واحد از دروس كمبود يا جبراني (جدول الف) را بگذراند.

·         گذراندن اين درس براي همه دانشجوياني كه قبلا آن را نگذرانده اند الزامي مي باشد.

جدول ب: دروس اختصاصي اجباري(Core)برنامه آموزشي رشته دكتري تخصصي(Ph.D) طب سنتي ايراني

كد درس

نام درس

تعداد واحد درسي

تعداد ساعات درسي

پيشنيازبا همزمان

جمع

نظري

عملي

نظري

عملي

جمع

13.

كليات و امور طبيعيه

2

2

-

34

-

34

-

14.

اسباب، علل، دلائل و علامات

4

2

2

34

68

102

13

15.

مفردات و قرابادين

4

5/1

5/2

26

85

111

-

16.

اصول و مباني درمان شناسي

4

4

-

68

-

68

14

17.

مباحث جامع طب ايراني – اسلامي

3

3

-

51

-

51

16

18.

اعمال يداوي و جراحي صغير

3

1

2

17

68

85

17

19.

فوريت ها و شيوه هاي نوين تشخيص و درمان بيماري ها در پزشكي كلاسيك

4

1

3

17

102

119

-

20.

كارورزي(1)

2

-

2

-

136

136

18

21.

كارورزي(2)

2

-

2

-

136

136

20

22.

پايان نامه

20

-

-

-

-

-

-

جمع

48

 

 

جدول ج: دروس اختصاصي اختياري(Non Core)برنامه آموزشي دكتري تخصصي(Ph.D)رشته طب سنتي ايراني

كد درس

نام درس

تعداد واحد درسي

تعداد ساعات درسي

پيشنيازبا همزمان

جمع

نظري

عملي

نظري

عملي

جمع

23.

بررسي تطبيقي مكاتبات پزشكي دوران تمدن اسلامي

2

2

-

34

-

34

-

24.

كاربرد فناوري نوين در طب سنتي

2

1

1

17

34

51

-

25.

شيوه هاي نوين آموزش و اصول مهارت هاي رفتاري در پزشكي

2

1

1

17

34

51

-

26.

تغذيه اختصاصي و شيوه هاي تهيه غذاهاي ويژه

2

1

1

17

34

51

 

27.

ماساژ درماني

2

1

1

17

34

51

 

28.

طب روحاني، هيپن.تيزم و درمان هاي رواني

2

1

1

17

34

51

 

جمع

12

 

دانشجو مي بايست 2 واحد از دروس فوق (جدول ج) را متناسب با موضوع پايان نامه مورد نظر ، موافقت استاد راهنما و تاييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه بگذراند.